Pomiń polecenia Wstążki
Przeskocz do głównej zawartości
Przeskocz do głównego menu
Logowanie
logo do druku
 
Katedra Historii Gospodarczej i Społecznej : Jan Edmund Reyman
KES - Katedra Historii Gospodarczej i Społecznej
 

 Jan Edmund Reyman

 

Jan Edmund Reyman, syn Juliana i Ludwiki z domu Baumgart, urodził się 13 stycznia 1885 roku w Tomaszowie Rawskim. W 1894 roku, po przeprowadzce rodziców do Warszawy, rozpoczął naukę w gimnazjum realnym w Warszawie. W 1902 roku, po skończeniu gimnazjum, odbył (do 1 września 1903 roku) ochotniczą służbę wojskową w Korpusie Inżynierii armii rosyjskiej. Na jesieni 1903 roku wyjechał na studia do Akademii Handlowej w Lipsku. Aktywnie działał w Bratniej Pomocy Studentów - Polaków oraz organizacji studenckiej "Unitas". W maju 1906 roku zdał egzamin dyplomowy, poczym podjął w Warszawie pracę buchaltera i korespondenta w językach obcych w Biurze Techniczno-Handlowym. W 1908 roku podjął nieudaną próbę utworzenia w Warszawie organizacji koleżeńskiej byłych wychowanków uczelni lipskich. Działał również w Towarzystwie Kultury Polskiej i Towarzystwie Opieki nad Dziećmi Więźniów.

W 1909 roku Reyman zdecydował się zrezygnować z dalszej pracy zarobkowej i udał się na studia do Zurichu. Tam też 29 lipca 1911 roku otrzymał tytuł kandydata praw. Doktoryzował się w 1912 roku w Heidelbergu. Stamtąd udał się do Paryża. Uczęszczał na wykłady w Sorbonie, College de France i w Ecole Libre des Science Politiques.

Latem 1912 roku powrócił do Warszawy. Podjął pracę sekretarza w Komisji Spółdzielczej przy Towarzystwie Popierania Przemysłu i Handlu i w "Przeglądzie Spółdzielczym, gdzie był jednym z redaktorów. Był też jednym z współzałożycieli Warszawskiej Kooperatywy Mieszkaniowej. W latach 1913-1919 wykładał w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie historię i teorię kooperacji oraz historię gospodarczą.

12 marca 1914 roku uczestniczył w zwołanym m.in. z jego inicjatywy walnym zebraniu studentów-Polaków studiujących w Lipsku, które powołało do życia Koło Lipszczan (działało ono do 1939 roku). Podczas tego samego zebrania Reyman zaproponował założenie w Warszawie Szkoły Nauk Społecznych i Handlowych. Nowopowstałe koło Lipszczan zaakceptowało tę propozycję. Szkołę powołano do życia w grudniu 1915 roku (w roku 1918 zmieniono jej nazwę na Szkołę Nauk Politycznych - SNP, a w 1939 roku na Akademię Nauk Politycznych - ANP).

Od 1915 roku Reyman na stałe związał się z SNP. Początkowo był jej dyrektorem, a po uzyskaniu przez uczelnię praw akademickich w 1939 roku - jej rektorem. Jego zasługą było opracowanie nowoczesnego programu nauczania, staranny dobór wykładowców, stałe zwiększanie liczby słuchaczy i zbudowanie dla uczelni kompleksu gmachów przy ulicy Wawelskiej. Działalność dydaktyczna Reymana nie ograniczała się jednak tylko do SNP. W latach 1917-1919 prowadził pod egidą Tymczasowej Rady Stanu, roczne akademickie kursy dyplomatyczno-konsularne. W latach 1920-1924 prowadził w różnych miastach kursy społeczne. Od 1924 do 1928 roku prowadził Wyższą Szkołę Nauk Społecznych i Ekonomicznych w Łodzi. Od 1929 roku przez dziesięć lat prowadził, ściśle powiązany z SNP, Instytut Studiów Handlowych i Orientalistycznych w Warszawie, którego był założycielem. W 1935 roku Reyman został redaktorem naczelnym Encyklopedii nauk politycznych, wydawanej dla uczczenia 20-lecia SNP. Jednak wydawanie Encyklopedii przerwał wybuch wojny (ukazały się trzy pierwsze tomy i część tomu czwartego, które obejmowały hasła od A do Polska).

Okres okupacji niemieckiej spędził w Warszawie. Ponieważ Niemcy nie wyrazili zgody na uruchomienie ANP i Instytutu Studiów Handlowych i Orientalistycznych, zorganizował Szkołę Sekretarek i był jej dyrektorem do 1945 roku. W październiku 1945 roku wznowiła działalność ANP. Reyman był jej dyrektorem do 1946 r. Założył też oddział ANP w Sopocie i kierował nim po odejściu ze stanowiska rektora w Warszawie. W 1947 roku został usunięty z pracy w sopockim oddziale ANP, pomimo że wypowiadał się jako zwolennik nowego ustroju. Od 2 stycznia 1948 roku do 30 czerwca 1949 roku pracował jako komisarz oszczędnościowy w Zjednoczeniu Przemysłu Kawowego i Surogatów Spożywczych. Następnie, w latach 1949-1951 pracował w Państwowym Banku Rolnym. W grudniu 1951 roku przeszedł do pracy w Bibliotece Publicznej m.st. Warszawy gdzie kierował Oddziałem Druków Ulotnych. Zmarł 31 marca 1958 roku w Górze Kalwarii.

Bibliografia:

  • Zbigniew Landau, Jan Edmund Reyman , [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXXI, Kraków 1988, s. 217-219.