Pomiń polecenia Wstążki
Przeskocz do głównej zawartości
Przeskocz do głównego menu
Logowanie

Standard ochrony danych osobowych

2015-07-09 kategoria: granty 

 

Standard ochrony danych osobowych w obszarze współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych w Unii Europejskiej – projekt realizowany w ramach konkursu OPUS 4 Narodowego Centrum Nauki

 

Dr Agnieszka Grzelak w okresie od czerwca 2013 r. do czerwca 2015 r. realizuje projekt badawczy, finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki w ramach konkursu OPUS 4 (decyzja DEC-2012/07/B/HS5/03908).

Tematem badań jest standard ochrony danych osobowych w obszarze współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych w Unii Europejskiej.

Ogólne zasady przetwarzania danych osobowych i ich ochrony zharmonizowano w Unii Europejskiej już w połowie lat 90-tych XX w., a podstawowym aktem prawnym w tej dziedzinie pozostaje dyrektywa 95/46/WE. Akt ten nie dotyczy jednak obszaru współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych. W tej dziedzinie wymiana danych między właściwymi organami państw członkowskich ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa publicznego, a przede wszystkim zwalczanie przestępczości. Tymczasem przyjęte dotychczas akty prawne mają charakter wyłącznie jednostkowy i dotyczą bądź poszczególnych instytucji (np. Europolu), bądź określonego rodzaju danych (np. danych daktyloskopijnych) bądź też zasad transferu danych do innego państwa (członkowskiego lub trzeciego). Z przeprowadzonej wstępnie analizy wynika, że w prawie UE nie ma przepisów, które całościowo dotyczyłyby przetwarzania danych osobowych na potrzeby organów wymiaru sprawiedliwości. W efekcie, można przyjąć założenie, że państwa członkowskie albo w ogóle nie regulują tej materii w prawie krajowym (bo uważają, że nie jest to potrzebne), albo ich przepisy różnią się między sobą w sposób uniemożliwiający efektywną współpracę, ale przede wszystkim nie gwarantują przestrzegania prawa jednostki do ochrony danych osobowych, wyrażonego w art. 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i w art. 8 Karty Praw Podstawowych.

Badania mają na celu stworzenie teoretycznego, pożądanego modelu ochrony danych osobowych w dziedzinie współpracy w sprawach karnych w Unii Europejskiej. Będzie to wymagało potwierdzenia przyjętej wstępnie hipotezy, że – tak, jak istnieje ogólny europejski standard prawa do ochrony danych, odnoszący się do polityk gospodarczych UE – to taki minimalny standard nie dotyczy i nie istnieje w obszarze współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych. Realizacja tego zadania będzie wymagać porównania obowiązujących przepisów prawa wtórnego UE, prawa międzynarodowego (konwencji Rady Europy i zaleceń Komitetu Ministrów Rady Europy) oraz  prawa wybranych państw członkowskich UE.

Dzięki porównaniu i pogłębionej analizie przepisów prawnych UE i wybranych państw członkowskich możliwe będzie nie tylko przedstawienie ewentualnych zasad (o ile istnieją albo o ile powinny istnieć), ale także ukazanie wyjątków, które muszą być dopuszczalne wobec działań właściwych organów w omawianej dziedzinie, ze względu na specyfikę obszaru i specyfikę przetwarzanych danych. Przeprowadzona zostanie również ocena zasadności tych wyjątków, zwłaszcza przy uwzględnieniu konieczności wyważenia relacji między obowiązkiem zagwarantowania jednostce prawa do ochrony danych a obowiązkiem walki z przestępczością. To ma również umożliwić odpowiedź na jedno z podstawowych pytań badawczych: czy harmonizacja przepisów krajowych dotyczących wymiany danych osobowych na potrzeby wymiaru sprawiedliwości i współpracy policyjnej jest konieczna czy też państwa członkowskie mogą samodzielnie decydować o potrzebie regulacji tej dziedziny.

Stan prawny w toku badań może ulec zmianie, w związku z trwającymi (jak dotychczas – bardzo powoli) pracami nad projektem dyrektywy, przedstawionego przez Komisję Europejską w styczniu 2012 r. (COM(2012) 10). Ewentualne (choć wątpliwe) uchwalenie aktu nie wpłynie na zasadność prowadzenia badań, które w swoim założeniu mają charakter teoretyczny i mają prowadzić do wypracowania rozwiązań modelowych, a nie dokonywać prezentacji i oceny poszczególnych aktów prawnych.

Badania będą prowadzone w oparciu o metodę właściwą dla badań z dziedziny prawa Unii Europejskiej oraz prawa międzynarodowego publicznego (analiza tekstów prawnych, orzecznictwa sądowego oraz praktyki państw członkowskich). Uzupełniająco krytycznej analizie poddana zostanie dostępna literatura przedmiotu, w tym literatura zagraniczna uzyskana podczas przeprowadzonych kwerend bibliotecznych w kilku zagranicznych ośrodkach naukowych. Podczas zorganizowanej konferencji międzynarodowej dojdzie do wymiany poglądów na temat wniosków wynikających z przeprowadzonych badań.

            Praktycznym efektem badań będzie monografia (rozprawa habilitacyjna), przedstawiająca model prawa do ochrony danych osobowych w dziedzinie współpracy w sprawach karnych. Do tej pory ani w polskiej ani w zagranicznej doktrynie takiego modelu nie stworzono, a zatem publikacja wypełni istniejącą lukę i będzie miała znaczenie dla rozwoju teorii prawa UE i praw człowieka. Rezultaty badań zostaną upublicznione w dwóch artykułach opublikowanych w j. angielskim w wiodących czasopismach z dziedziny prawa UE, a także podczas zorganizowanej w Warszawie konferencji międzynarodowej.

 

     Przygotowane publikacje związane z tematem badań :

1.      Grzelak A., Ochrona danych osobowych we współpracy państw członkowskich UE w zwalczaniu przestępczości. W stronę standardu europejskiego, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2015 (w druku)

2.      Grzelak A., Europejskie organy ochrony danych osobowych – reforma systemu i nowe wyzwania, „Studia z polityki publicznej” 2014, nr 4, s. 87-108

3.      Grzelak A., Scrutiny of the European Commission’s legislative proposals by national parliaments – example of COM(2012)10 on data protection in cooperation in criminal matters, “Online Papers on Parliamentary Democracy” 2014, nr 1, ss. 24.

4.      Grzelak A., Granica między skuteczną walką z przestępczością a prawem do prywatności i do ochrony danych osobowych – glosa do wyroku TS z 8.4.2014 r. w sprawach połączonych C-293/12 i C-594/12 Digital Rights Ireland, „Europejski Przegląd Sądowy” 2014 nr 7, s. 45-52

5.      Grzelak A., Personal data protection and fight against crime – how to find the right balance? Some remarks based on current legislative agenda of the European Union and the Council of Europe, w: New Challenges for International Organisations, red. B. Mikołajczyk (po recenzji)

6.      Grzelak A., Ochrona danych osobowych ofiar przestępstw w prawie Unii Europejskiej, w: D. Kornobis-Romanowska (red.), Unia Europejska w roli gwaranta praw podstawowych, Wrocław 2015 (w druku)

7.      Grzelak A., Prawo do ochrony danych osobowych a konieczność walki z przestępczością. Uwagi na tle art. 16 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, S. Dudzik, N. Półtorak (red.), Prawo Unii Europejskiej a prawo konstytucyjne państw członkowskich, Warszawa 2013, s. 407-434

8.      Grzelak A., Projekt ochrony danych osobowych w sprawach karnych w UE – kolejny krok na drodze do społeczeństwa nadzorowanego?, Europejski Przegląd Sądowy 2012, nr 11, s. 20-28

9.      Grzelak A., Projekt ochrony danych osobowych – czy rzeczywiście powstanie jednolity i spójny system?, Kwartalnik KES Studia i prace, 2014 nr 4, s. 93-126

10.  Grzelak A., Zarządzanie granicami w strefie Schengen. Czy tworzone systemy informacyjne stanowią wyzwanie dla ochrony danych osobowych w UE? Przykład SIS II i pakiet „inteligentnych granic”, w: Wpływ acquis communautaire i acquis Schengen na prawo polskie – doświadczenia i perspektywy. Tom II – 15 lat acquis Schengen w prawie Unii Europejskiej, red. A. Kuś, A. Szachoń-Pszenny, Lublin 2014, s. 125-144

11.  Grzelak A., Współpraca policyjna. Instytucjonalna współpraca organów wymiaru sprawiedliwości. Wymiana informacji w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, w: L. Paprzycki (red.), System Prawa Karnego Procesowego Tom XVII. Współpraca międzynarodowa w sprawach karnych (w druku)

12.  Grzelak A., Prawo do bycia zapomnianym: dwa trybunały, różne stanowiska?, w: Prawo międzynarodowe a Unia Europejska. Księga jubileuszowa poświęcona prof. dr hab. E. Dyni (tytuł roboczy), w opracowaniu redakcyjnym

13.  Grzelak A., Protection of personal data of victims of crime in the European Union, tekst w trakcie recenzji, przesłany do European Law Review

14.  Grzelak A., Privacy cannot be infringed, but not yet in Poland. Mass Surveillance Saga continues: decision of the Polish Constitutional Tribunal of 30 July 2014 in case K 23/11, tekst przesłany do European Constitutional Law Review

15. Grzelak A. Ochrona danych osobowych wewspółpracy państw członkowskich UE w zwalczaniu przestępczości. w stronę standardu europejskiego, Oficyna Wydawnocza SGH 2015

Udział w konferencjach z referatem (stan na 15 czerwca 2015 r.):

1.      Warszawa, 1 czerwca 2015 r. – międzynarodowa konferencja organizowana w SGH Standard of personal data protection in the Area of police and judicial cooperation in criminal matters in the European Union

Wystąpienie na temat: Research project: Standard of personal data protection in the area of police and judicial cooperation in criminal matters in the European Union 

  1. Baranów Sandomierski, 13-14 maja 2015 r., konferencja pt. Unia Europejska a prawo międzynarodowe

Wystąpienie na temat: Prawo do bycia zapomnianym: dwa trybunały, różne stanowiska?

3.      Lublin, 31 marca 2014 r. – konferencja pt. Wpływ acquis communautaire i acquis Schengen na prawo polskie – doświadczenia i perspektywy.

Wystąpienie na temat: Ochrona danych osobowych a zarządzanie granicami w strefie Schengen

4.      Kroczyce, 14-16 maja 2014 r. – konferencja pt. Prawo organizacji międzynarodowych wobec wyzwań współczesnego świata

Wystąpienie na temat: Jak wyważyć prawo do ochrony danych osobowych z obowiązkami państw w zakresie walki z przestępczością? Inicjatywy Unii Europejskiej i Rady Europy.

5.      Wrocław, 24-25 listopada 2014 r. – konferencja pt. Unia Europejska w roli gwaranta i promotora praw podstawowych

Wystąpienie na temat: Ochrona danych osobowych ofiar przestępstw w prawie Unii Europejskiej

6.      Bruksela, Belgia, 11-13.06.2014 - First Annual Conference of the Erasmus Academic Network on Parliamentary Democracy in Europe - PADEMIA

Wystąpienie na temat: Does a theory work in practice? Parliamentary scrutiny of COM(2012) 10 as an example of Multi-level democracy

7.      Warszawa, 13.05.2014  - Konferencja pt. Wpływ orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE Digital Rights Ireland na zasady korzystania przez policję i inne organy publiczne z danych telekomunikacyjnych dla celów zapobiegania i zwalczania przestępczości

Wystąpienie na temat: Stwierdzenie nieważności dyrektywy w trybie prejudycjalnym - skutek erga omnes i ex tunc?

8.      6. Paryż, Francja, 30-31.10.2014 – Konferencja pt. Safeguarding the Right to Data Protection in the EU

Osoby zainteresowane prowadzonymi badaniami prosimy o kontakt agrzela@sgh.waw.pl

 ​

Archiwum

 
 
 

 Wydarzenia

 
 

 Masz pytanie?

 
 
Zadaj pytanie:
Telefon:
E-mail:
Imię i nazwisko:
Nazwa instytucji:
Wpisz kod z obrazka powyżej

Masz Pytanie?

Wypełnij formularz dostępny on-line. Kliknij NAPISZ.