Pomiń polecenia Wstążki
Przeskocz do głównej zawartości
Przeskocz do głównego menu
Logowanie
 

 Gospodarka współdzielenia (Sharing Economy). Nowa era rozwoju przedsiębiorczości?

 

 

 „Gospodarka współdzielenia (Sharing Economy). Nowa era rozwoju przedsiębiorczości?”.

Konferencja naukowa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie

18 marca 2016 r. w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie odbyła się VII międzynarodowa konferencja naukowa z cyklu:  Przedsiębiorstwo w globalnej gospodarce.  n.t. „Gospodarka współdzielenia (Sharing Economy). Nowa era rozwoju przedsiębiorczości?”  Konferencję zorganizował Instytut Rynków i Konkurencji Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH. Wzięli w niej udział przedstawiciele wielu ośrodków akademickich, administracji publicznej, organizacji wspierania biznesu, ale także przedsiębiorcy, w tym wielu prowadzących firmy reprezentujące gospodarkę współdzielenia.

Konferencję otworzyli Jego Magnificencja prof. dr hab. Tomasz Szapiro, Rektor SGH oraz prof. dr hab. Roman Sobiecki. Dziekan Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie i Dyrektor Instytutu Rynków i Konkurencji. Podkreślili oni innowacyjność podjętego tematu oraz fakt, iż gospodarka współdzielenia staje się dynamicznie rozwijającym się segmentem gospodarki, dlatego też niezbędna jest dyskusja o ekonomicznych i społecznych skutkach tego rozwoju.

Wykład wprowadzający wygłosił prof. dr hab. Jerzy Hausner z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, b. Wicepremier i Minister Gospodarki. Prof. J. Hausner przedstawił własną koncepcję firmy-idei. Według niego krytycznym problemem kapitalizmu jest rozerwanie związku pomiędzy rynkiem i wartościami. Skutkiem tego w przedsiębiorstwach dominuje perspektywa krótkookresowa. Wartość firmy jest utożsamiana z wielkością zysku, inne wartości i idee są pomijane jako mniej istotne. To według prof. J. Hausnera musi się zmienić, bowiem gospodarka traci swe oparcie, staje się rabunkowa oraz stopniowo zanika jej podtrzymywalność. Odpowiedzią na ten problem jest powstanie Firmy-Idei, dla której ważny jest sens jej działań a nie tylko wynik finansowy. Sens działania firmy polega na tym, aby w oparciu o dostępne kapitały (twardy i miękki), wygenerować aktywa, które mogą być użyte w procesie wytwórczym w celu pomnożenia ich wartość ekonomiczną. Należy rozważać jednak także, jakie wartości pozaekonomiczne są istotne dla wytwarzania wartości ekonomicznej. Bowiem celem ostatecznym działania firmy w długim okresie powinien być rozwój firmy rozumiany jako zdolność do wytwarzania różnych wartości. Warunkiem wytwarzania tych ostatnich jest przyjęcie odpowiedzialności i partnerskie współdzielenie odpowiedzialności. W tym sensie Firma-Idea zawiera się w pojęciu gospodarki współdzielenia. Wykład prof. J. Hausnera wywołał żywe zainteresowanie i dyskusję uczestników konferencji.

Konferencja podzielona została na trzy panele. Każdy z paneli miał odmienny charakter i poruszał inne problemy związane z gospodarką współdzielenia. W pierwszym z nich, prowadzonym przez prof. dr hab. Romana Sobieckiego, Dziekana Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, Dyrektora Instytutu Rynków i Konkurencji uczestniczyli: prof. dr hab. Andrzej Herman – Instytut Zarządzania Wartością, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH. prof. dr hab. Kazimierz Krzysztofek – Katedra Socjologii, Wydział Kulturoznawstwa i Filologii, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej oraz prof. dr hab. Anna Skowronek-Mielczarek – Instytut Zarządzania, Kolegium Zarządzania i Finansów SGH. Panel ten miał charakter teoretyczny. Jego głównym celem była dyskusja nad następującymi problemami:

1. Jakie są pierwotne źródła wartości ekonomicznych? Jakie są pierwotne źródła bogacenia się narodów?

2. Jak zaspokajać nieograniczone potrzeby za pomocą ograniczonych zasobów? Jakie są cechy konsumenta postmodernistycznego?

3. Czy rozwój technologii cyfrowych trwale ogranicza pracę? Czy współczesny kapitalizm jest w stanie rozwiązywać problemy bezrobocia?

4. Czy sharing economy to nowy model przedsiębiorstwa?

Uczestnicy panelu byli zgodni, iż gospodarka współdzielenia nie jest nową czy innowacyjną formą działania. Wręcz przeciwnie, wydaje się, że dzięki takiemu modelowi gospodarka powraca do źródeł. Nie jest, jak sugerują niektórzy – kolejną rewolucją na skalę rewolucji przemysłowej. To raczej uzupełnienie gospodarki głównego nurtu o segment biznesu odpowiedzialnego społecznie, który charakteryzuje się dbałością o wartości. O wartościach mówili niemal wszyscy paneliści. Uznali je za podstawę gospodarki współdzielenia. Wspominali, iż nie jest możliwy rozwój gospodarki bez zaufania i skłonności do współpracy. Dzięki wartościom wolne zasoby mogą być wykorzystane w bardziej optymalny sposób. Rozwój ekonomiczny i społeczny stanie się bardziej zrównoważony, uwzględni m.in. ograniczenia ekologiczne.

W drugim panelu prowadzonym przez prof. dr hab. Małgorzatę Poniatowską-Jaksch – Wicedyrektor Instytutu Rynków i Konkurencji, Kierownik Zakładu Strategii Konkurencji, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH, głos oddano przedsiębiorcom, których firmy działają w modelu biznesowym związanym z gospodarką współdzielenia. W panelu udział wzięli: Piotr Kowalski – właściciel agencji content marketingu PressToRead oraz PR Manager w JadeZabiore.pl, Paula Wierzbicka – właścicielka firmy Noa Cowork, Andrzej Jędrzejczak – PR Manager w Grupie Blue Media oraz Kacper Winiarczyk – General Manager w Uber Poland. Wypowiedzi dyskutantów skupiały się na następujących tematach:

1. Jakie są kluczowe czynniki sukcesu przedsiębiorczości w gospodarce współdzielenia? W jaki sposób łączy się w niej cele społeczne z biznesowymi?

2. Na czym polega coworking i jakie są jego przyczyny oraz perspektywy rozwoju? W jakim stopniu cel biznesowy w tym modelu to korzyści wynikające ze wspólnego wynajmu powierzchni biurowych, a w jakim z realizacji innego typu projektów wpisujących się w pryncypia gospodarki współdzielenia?

3. Czy pożyczki społecznościowe, a w jeśli tak to w jakim zakresie, mogą być konkurentem dla niektórych produktów bankowych? Czy realizacja celu biznesowego w tym modelu wiąże się z podwyższonym ryzykiem utraty środków finansowych klientów?

4. W jaki sposób modele biznesu sharing economy zmieniają warunki oraz sposób konkurowania przedsiębiorstw w wymiarze krajowym i międzynarodowym? Jakie są główne bariery wejścia (społeczno-kulturowe, ekonomiczne, regulacyjne) na rynki zagraniczne?

Na początku Piotr Kowalski z JadeZabiore.pl przedstawił firmę zajmującą się społecznym przewozem przesyłek. Dzięki aplikacji wysyłający przesyłki zyskują nowe możliwości elastycznego dopasowania usługi do własnych potrzeb, a kierowcy – możliwość zmniejszenia kosztów przejazdu. Aplikacja pomaga szczególnie tym, którzy chcą wysłać przesyłkę niestandardową (np. żywe zwierzę), lub w niestandardowym terminie (np. w święta). P. Kowalski zapewniał, że aplikacja nie jest jedynie nową konkurencyjną firmą kurierską. Wypełnia ona  lukę rynkową niestandardowych przesyłek.

Paula Wierzbicka zaprezentowała firmę coworkingową – współdzielenia przestrzeni biurowej przez małych przedsiębiorców. Podkreślała, że współdzielenie biura przynosi wiele dodatkowych korzyści, jak np. powstanie wspólnych idei i zapoczątkowanie współpracy pomiędzy różnymi firmami.

Andrzej Jędrzejczyk przedstawił portal specjalizujący się w pożyczkach społecznościowych Kokos.pl. Według niego niezbędnym elementem działania takiego modelu jest wytworzenie procedur, które skłaniają do współpracy i budują zaufanie pomiędzy uczestnikami portalu. Dlatego niezbędny jest system weryfikacji korzystających z portalu. Omówione zostało także ryzyko użytkowania aplikacji. Pożyczki społecznościowe niosą ze sobą większe ryzyko zarówno dla pożyczkodawców, jak i dla biorców. Portal minimalizuje ryzyko dla pożyczkodawców, przez umożliwienie im dywersyfikacji pożyczkobiorców (kwota przeznaczona na pożyczki jest dzielona między różne inicjatywy) oraz przez  opcje weryfikacji pożyczkobiorców, podobną do weryfikacji przeprowadzanej przez instytucje finansowe. Przedstawiane statystyki wskazują, że odsetek niespłaconych pożyczek jest porównywalny z tymi z innych instytucji finansowych.

Kacper Winiarczyk z Uber Poland zapewnił, że potrzeby klientów niemal na całym świecie są podobne i to jest jedną z przyczyn międzynarodowego sukcesu platformy. Uber wspiera przedsiębiorczość: firma opracowała produkt zarówno dla klienta, jak i dla potencjalnych kierowców. Ci ostatni prowadzą własne firmy, mogą korzystać  ze wspólnych zakupów (oferty leasingowe czy wspólne zakupy zniżkowe na benzynę).

Przedstawiciele firm podkreślili znaczenie regulacji dla rozwoju tego modelu biznesowego opartego na współdzieleniu. Na początku firmy muszą dostosowywać się elastycznie do istniejących warunków prawnych, ale też społecznych i kulturowych. Brakuje jasnego określenia ram działania – w tym odpowiednich przepisów prawnych. Regulacje w różnych krajach mogą być w skrajnie różny  sposób interpretowane przez instytucje publiczne.

Po prezentacjach przedstawicieli firm rozpoczęła się dyskusja, której głównym wątkiem była definicja działalności w ramach ekonomii współdzielenia. Zastanawiano się, czy wszystkie z przedstawionych modeli działania wpisują się w  ideę współdzielenia, czy jest to zwykły model biznesowy? Podkreślono, że idea sharing economy powstała oddolnie na zasadzie ruchu społecznego i jest oparta na idei zrównoważonego rozwoju. Czy w związku z tym działania międzynarodowych platform czerpiących zyski z pośrednictwa, w dalszym ciągu są elementem ekonomii współdzielenia, czy też są jedynie nowym modelem polegającym na bardziej efektywnym wykorzystaniu zasobów?

W czasie dyskusji przedstawiono także inne problemy związane z działalnością firm w ramach ekonomii współdzielenia:

- brak uregulowań prawnych dotyczących dzielenia ryzyka pomiędzy wszystkich uczestników transakcji. Chodzi tu zarówno o ryzyko biznesowe (dzielone pomiędzy użytkownika, użyczającego oraz właściciela platformy), jak i o ryzyko związane z prowadzeniem działalności i ochroną socjalną pracujących w ten sposób osób.

- brak uregulowań prawnych dotyczących gromadzenia danych osobowych i możliwości komercjalizacji tych danych

- brak uregulowań prawnych dotyczących ochrony konkurencji

W trzecim panelu prowadzonym przez dr hab. Jerzego W. Pietrewicza z  Instytutu Rynków i Konkurencji, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH dyskutowano o perspektywach rozwoju gospodarki współdzielenia oraz szansach i zagrożeniach wynikających z tego rozwoju. Do wzięcia udziału w panelu zostali zaproszeni:  Bartosz Kwiatkowski –  PwC, prof. dr hab. Artur Nowaka-Far - Instytutu Prawa, Kolegium Ekonomiczno-Społecznego SGH, Katarzyna Anna Nietyksza – Prezes EuroCloud Polska oraz dr Małgorzata Bonikowska – Prezesa Ośrodka Dialogu i Analiz ThinkTank. Paneliści odpowiadali na następujące pytania:

1. Jak prezentuje się gospodarka współdzielenia w Polsce na tle innych krajów? Jaki jest krajobraz wykorzystanych i niewykorzystanych szans?

2. Czy gospodarka współdzielenia spełnia oczekiwania sprawiedliwego podziału? Jakie są jego zagrożenia i możliwości poprawy?

3. W warunkach jakiego otoczenia infrastrukturalnego gospodarka współdzielenia ma szansę najszybszego rozkwitu?

4. Czy polskie społeczeństwo jest przygotowane na gospodarkę współdzielenia? Czy warto się spieszyć z jej rozwojem?

W czasie prezentacji podkreślono, iż innowacyjność gospodarki współdzielenia nie polega na tworzeniu nowego typu dóbr i usług, a jedynie na korzystaniu z nowych kanałów dystrybucji zasobów. Dzięki temu do gospodarki włączane są grupy osób, które do tej pory z różnych przyczyn były pozbawione możliwości uczestniczenia w rynku. W sensie ekonomicznym współdzielenie oznacza możliwość bezinwestycyjnego wzrostu podaży. Jest to szczególnie ważne w dziedzinach, gdzie podaż stanowi wąskie gardło działania rynku. Gospodarka współdzielenia może przyczyniać się także do globalnego wzrostu popytu. Jednak analiza skutków ekonomicznych i społecznych nie może dotyczyć jedynie szans rozwoju gospodarczego. Musi obejmować także zagrożenia płynące z tego rozwoju. Dotyczy to głównie wzrostu ryzyka działania dla osób świadczących usługi w ramach gospodarki współdzielenia. Dlatego niezbędna jest dyskusja o roli państwa jako regulatora działań w zakresie sharing economy. Instytucje publiczne z jednej strony powinny wspierać rozwój gospodarczy, czyli także rozwój firm działających na zasadach współdzielenia. Z drugiej strony jednak ich rolą jest wspieranie grup i poszczególnych osób, które uważają się za „ofiary” nowego systemu, a nie jego beneficjentów.

Katarzyna Nietyksza – Prezes EuroCloud Polska wskazała także na problemy związane z bezpieczeństwem transakcji w ramach ekonomii współdzielenia, w tym także cyberbezpieczeństwa. Rozwój tego typu działań jest możliwy jedynie przy wykorzystaniu najnowszych rozwiązań telekomunikacyjnych. Zarówno usługodawcy jak i klienci pozostawiają w sieci wiele wrażliwych danych. Rolą państwa i publicznych regulatorów jest zapewnienie im bezpieczeństwa. Ważnym zadaniem jest także edukacja z tym związana. Paneliści podkreślali, że wiedza użytkowników platform, ale także ich właścicieli na ten temat jest bardzo mała, a konsekwencje związane z nieumiejętnym korzystaniem mogą być bardzo negatywne.

Kończąc konferencję prof. dr hab. Roman Sobiecki stwierdził, że była ona rozpoczęciem dyskusji i badań nad gospodarką współdzielenia. Dyskusja wskazała, że temat ekonomii współdzielenia jest tematem żywym społecznie i gospodarczo. Brakuje jednak miejsc debaty o warunkach rozwoju, regulacjach dotyczących tego rynku, gdzie mogliby się spotkać zarówno przedstawiciele nauki oraz instytucji publicznych z praktykami życia gospodarczego. Konferencja nie wyczerpała wszelkich możliwości współpracy między środowiskami. Podkreślono konieczność kontynuacji wymiany poglądów na temat ekonomii współdzielenia. Prof. R. Sobiecki zaprosił wszystkich zainteresowanych tą tematyką na cykl seminariów naukowych pod wspólnym tytułem „Gospodarka współdzielenia – sharing economy”, które będą organizowane przez Instytut Rynków i Konkurencji Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie. Najbliższe odbędzie się 19 kwietnia 2016 r. o godz. 17.00 w sali 25 w budynku S.  Seminaria będą miały charakter otwarty – mają stanowić platformę dyskusji naukowców, praktyków gospodarczych, przedstawicieli organów publicznych oraz sympatyków idei sharing economy. Informacje o seminarium będą zamieszczane na stronie internetowej Instytutu pod adresem

http://kolegia.sgh.waw.pl/pl/KNoP/struktura/IRiK/konferencje/Strony/default.aspx


Dr Małgorzata Skrzek-Lubasińska

Instytut Rynków i Konkurencji

Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH

 

 



Patronat medialny:

TT_logo_ośrodek_dialogu_i_analiz_PL.jpg