Pomiń polecenia Wstążki
Przeskocz do głównej zawartości
Przeskocz do głównego menu
Logowanie
 

 Przedsiębiorstwa wobec „przełomowych” innowacji

 


VIII ogólnokrajowa konferencja naukowa

 z cyklu: Przedsiębiorstwo w globalnej gospodarce

n.t. Przedsiębiorstwa wobec przełomowych innowacji

 

9 marca 2017 r. w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie odbyła się VIII konferencja naukową z cyklu: Przedsiębiorstwo w globalnej gospodarce nt. „Przedsiębiorstwa wobec przełomowych innowacji”. Konferencję zorganizował Instytut Rynków i Konkurencji Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie. Wzięło w niej udział ponad 170 osób, w tym najwybitniejsi przedstawiciele ponad 35 ośrodków akademickich, instytutów naukowo-badawczych oraz biznesu, którzy wprowadzili uczestników konferencji w świat innowacyjnych wynalazków i technologii oraz przemian, jakie stymulują w życiu gospodarczym i społecznym. W ramach Konferencji obyły się trzy panele dyskusyjne, w ramach których próbowano znaleźć odpowiedź na postawione pytania.

Konferencję otworzył prof. dr hab. Roman Sobiecki -  Dziekan Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie i Dyrektor Instytutu Rynków i Konkurencji oraz prof. dr hab. Marek Rocki – Rektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Prof. R. Sobiecki podkreślił istotność szerokiego spektrum uczestników konferencji reprezentujących różne ośrodki naukowo-badawcze, instytucje oraz przedstawicieli biznesu odgrywających kluczową rolę w kreowaniu oraz komercjalizacji innowacji. Ewolucja postrzegania źródeł rozwoju przedsiębiorstwa począwszy od perspektywy ekonomii neoklasycznej przechodząc następnie do stanowiska Schumpetera polegała na zmianie spojrzenia skupiającego uwagę wyłącznie na czynnikach zewnętrznych do dostrzeżenia możliwości rozwoju firmy od wewnątrz i wprowadzenia pojęcia innowacji. Cechami charakterystycznymi innowacji jest zarówno wysoki stopień skomplikowania tego procesu, jak i możliwość ich szerokiego wykorzysta, np. w obszarze produktów, technologii (metod wytrawiania), marketingu oraz aspektów społecznych. W odróżnieniu od ubiegłorocznej konferencji poświęconej zagadnieniu gospodarki współdzielenia (ang. sharing economy) będącej odmianą innowacji społecznej, uwaga tegorocznej konferencji skupiona jest przede wszystkim na innowacjach technologicznych. Prof. M. Rocki podkreślił z kolei, że problem funkcjonowania przedsiębiorstw w momencie zmian technologicznych i powstawania przełomowych innowacji można rozpatrywać z perspektywy cyklu koniunkturalnego Kondratiewa, zgodnie z którym współczesne przedsiębiorstwa znajdują się w fazie, w której powinny kreować nowe technologie przyczyniając się do wyjścia z dołka kryzysowego. Stawia to przed Polską gospodarką ogromne wyzwanie, która powinna kreować i promować innowacje, co jednocześnie podkreśla wagę tematu zorganizowanej konferencji i obecności osób w niej uczestniczących.

Pierwszy panel zatytułowany „Innowacje jako stymulator postępu oraz konkurencyjności przedsiębiorstw i gospodarki” poświęcony został aspektom społeczno-ekonomicznym próbując znaleźć odpowiedź na pytanie: dla kogo i w jakim celu tworzone są innowacje? Panel ten został poprowadzony przez prof. R. Sobieckiego. Uczestnikami panelu byli: prof. dr hab. Władysław Szymański – inicjator tego cyklu konferencji  i wieloletni Kierownik Katedry Analizy Rynków i Konkurencji SGH, profesor Społecznej Akademii Nauk, prof. dr hab. Małgorzata Bombol - Instytut Rynków i Konkurencji, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, SGH, prof. dr hab. Marek Garbicz – Katedra Ekonomii Stosowanej, Kolegium Zarządzania i Finansów, SGH oraz prof. dr hab. Mirosław Grewiński - Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. J. Korczaka w Warszawie

W tej części podjęto dyskusję nad następującymi problemami:

1) Czy świat może rozwijać się bez innowacji? Co jest kreatorem przełomowych innowacji – samo przedsiębiorstwo, czy podmioty zewnętrzne wobec przedsiębiorstwa (w tym państwo, nauka)? W jakim zakresie innowacje stanowią czynnik pobudzający rozwój gospodarczy, a jakim zakresie stanowią zagrożenie dla zrównoważonego rozwoju?

2) Jak silny jest wpływ suwerennych konsumentów na kreowanie innowacji? Komu służą innowacje? Czy konsumenci są rzeczywistym ich celem, beneficjentem, czy tylko narzędziem? Które innowacje sprzyjają godzeniu interesów konsumentów i przedsiębiorców?

3) Czy innowacje stanowią kluczowy czynnik konkurencyjności przedsiębiorstwa? Czy innowacje wypierają czynnik pracy, stanowiąc źródło bezrobocia? W jakim zakresie przełomowe innowacje zagrażają tradycyjnym formom działalności gospodarczej?

4) Czy gospodarka cyfrowa oznaczać będzie więcej egalitaryzmu czy społecznych podziałów? Jakie są zagrożenia, w tym możliwości rozwarstwienia społecznego wynikające z innowacji (podział społeczeństwa na dwa oddalające się bieguny)?

Prof. W. Szymański rozpoczął pierwszy panel od próby wyjaśnienia znaczenia przełomowych innowacji z różnych punktów widzenia: globalnego, kapitalizmu jako systemu, gospodarki krajowej oraz przedsiębiorstwa. Z punktu widzenia globalnego innowacje postrzegane są jako wielka szansa. Ich brak doprowadziłby do świat do katastrofy. Gwałtownie narastające problemy gospodarki globalnej prowadzą do konieczności poszukiwania wspólnych rozwiązań w skali świata. Do tej pory nie ma jednak żadnych instytucjonalnych form, które podjęłyby się takiego zadania. Do problemów takich można zaliczyć chociażby globalne ocieplenie, czy załamanie równowagi między pracą i kapitałem. Innym problemami są kryzys migracyjny oraz oderwanie finansów od sfery realnej. Rozwiązaniem tych trudności może być jedynie wspólne, globalne poszukiwanie rozwiązań. Świat podąża jednak w odwrotnym kierunku indywidualizmu, nacjonalizmu, szowinizmu. Nic się nie zmieni jeśli świat nie spotka katastrofa zmuszająca go do zmiany kierunku postępowania. Alternatywą katastrofy może być jednak przełomowa innowacja. Jej przykładem może być tania, ekologiczna energia pozyskiwana z odnawialnych źródeł energii. Cel ten może zostać osiągnięty dzięki wspólnej budowie reaktora termojądrowego. Taka innowacja przyczyniłaby się do rozwiązania wielu problemów ekologicznych i społecznych. Z punktu widzenia kapitalizmu jako systemu, należy oprzeć się na rozważaniach wybitnego polskiego ekonomisty - prof. Michała Kaleckiego, który twierdził, że kapitalizm nie jest w stanie sam się rozwijać, ponieważ dąży agresywnie do osiągania zysku i nie potrafi go przekształcać w pewne, opłacalne inwestycje. Dochodzi to tego, że w warunkach zwiększającej się niepewności kapitalizm nie potrafi rozwijać się sam, będąc uzależnionym od zewnętrznych czynniki rozwoju, do których zalicza się: wydatki państwa, finanse i epokowe innowacje. Z uwagi na rosnące zadłużenie państw i oraz kredyty będące podstawą rozwoju przez ostatnie 20 lat coraz trudniej jest je wykorzystywać. W związku z tym pozostają epokowe innowacje mogące uratować kapitalizm, a także robotyzacja wykorzystująca postęp cyfryzacji i sztucznej inteligencji. Robotyzacja powoduje jednak problem wypierania rynkowego kształtowania dochodów  oraz mikroekonomicznej walki z barierą popytu. Z punktu widzenia gospodarki kraju globalizacja doprowadziła nie tylko do mobilizacji kapitału, ale również popytu, umożliwiając zewnętrznym przedsiębiorstwom korzystanie z popytu wewnętrznego kraju, a także krajowym przedsiębiorstwom korzystanie z globalnego popytu, co przekształca popytową gospodarki Keynesa w gospodarkę podażową. Tym samym zmienia się interwencjonizm z popytowego na podażowy, a państwo odgrywa ogromną rolę w pobudzaniu warunków rozwoju innowacyjności i wspieraniu współpracy nauki z biznesem. Z punktu widzenia przedsiębiorstw istotne jest świadome wykorzystywanie dorobku wniesionego do ekonomii przez Schumeptera, który udowodnił, że model konkurencji doskonałej zabija innowacyjność zamiast ją pobudzać. Przedsiębiorstwa bogacą się nie przez dążenie do równowagi, lecz przez jej łamanie, starając się lepiej zaspokajać potrzeby konsumentów. Należy również poszukiwać innowacji organizacyjnych i wykorzystywać wiedzę o rynku przyczyniając się do przekształcenia polskich przedsiębiorstw ze zleceniobiorców w zleceniodawców, co byłoby przełomową innowacją z punktu widzenia przedsiębiorców.

Prof. M. Bombol zajęła stanowisko w kwestii zależności między konsumentem a innowacjami. Suwerenność konsumenta na rynku nasyconym innowacjami jest mocno dyskusyjna. Współczesny konsument reprezentuje bowiem różne generacje o różnych, nie do końca sprecyzowanych potrzebach, co powoduje, że rola w kreowaniu potrzeb, pragnień i marzeń przesunęła się z konsumentów na producentów. Na obecnie funkcjonującym rynku zaobserwować można dwa ważne pola w kwestii zależności między konsumentem a innowacjami: innowacje dla konsumentów (ang. customer-focused innovation), oraz innowacje tworzone przez konsumentów (ang. customer-made innovation). Pierwsze z pól pokazuje w jaki sposób innowacje zmieniają konsumentów, ich doświadczenia, nawyki, czy poczucie bezpieczeństwa. Wykorzystanie innowacji przez konsumentów może sprawić, że żyje się im łatwiej, szybciej i czasooszczędniej. Za przykład posłużyć może usługa płatności mobilnych czy rehabilitacji kardiologicznej on-line. Drugie z pól pokazuje jak konsumenci mogą współtworzyć innowacje, np. poprzez zgłaszanie własnych pomysłów bezpośrednio do producentów, którzy wykorzystując uwagi klientów modyfikują produkty i dodają innowacyjne rozwiązania. Biorąc pod uwagę te dwa pola zależności między konsumentami i innowacjami, bardzo ważnym elementem badań konsumenckich jest tzw. customer insight, próbujący lepiej zrozumieć w jaki sposób klient podejmuje decyzje i na tej podstawie skuteczniej tworzyć innowacje. Próbując odpowiedzieć na pytanie jak silny jest wpływ suwerennych konsumentów na kreowanie innowacji, należy mieć na uwadze występowanie sprzężenia zwrotnego, choć w wielu przypadkach mamy do czynienia z efektem synergii. Niejednokrotnie innowacje zmieniają konsumentów ale mają także charakter potrzebotwórczy. Innowacje służą obu stronom, zarówno konsumentom otwartym i przygotowanym na przyjmowanie nowych rozwiązań, jak i przedsiębiorstwom, które za pomocą innowacji wygrywają z konkurencją.

Prof. M. Garbicz wprowadził rozróżnienie w postrzeganiu innowacji z punktu widzenia przedsiębiorstwa oraz z punktu widzenia gospodarki i społeczeństwa jako całości, ponieważ korzyść inaczej jest postrzegana przez każdą z tych grup. Dla przedsiębiorstwa innowacją może być opracowanie nowego sposobu uchylania się od płacenia podatków, wprowadzenie nowego produktu w obszarze śmieciowej żywności, czy obniżenie standardów bezpieczeństwa powodujące obniżenie kosztów firmy transportowej. Warunkiem koniecznym wprowadzenia takich innowacji jest funkcjonowanie konsumentów w obszarze niezwykle silnej asymetrii informacyjnej. Konsumenci ci nie są w stanie dostrzegać negatywnych dla nich zmian generowanych przez tego rodzaju innowacje przedsiębiorstw, których występowanie jest szczególnie zauważalne w warunkach silnej presji konkurencji ze stronny innych przedsiębiorstw. W ostatnich czasach powszechna jest idea podkreślająca bardziej istotną rolę w tworzeniu innowacji polityki przemysłowej, niż sił rynkowych. Po pierwsze, komercjalizacja innowacji wymaga odpowiednich środków, infrastruktury, kadry i możliwa jest w przypadku wielkich przedsiębiorstw, które w Polsce stanowią głównie lub wyłącznie przedsiębiorstwa państwowe. Po drugie, wczesne fazy innowacji w przypadku wielu przedsiębiorstw są zbyt ryzykowne aby się ich podjąć. Z tego względu w tworzenie innowacja konieczne jest zaangażowanie państwa i prowadzenie współpracy z przedsiębiorstwami. Co więcej, możliwe jest również wystąpienie zjawiska bezrobocia technologicznego, które w przypadku przełomowych innowacji, podobnie jak w przypadku rewolucji przemysłowej na przełomie XVIII i XIX w. początkowo może przynieść poważne perturbacje w gospodarce prowadzące np. do tymczasowego spadku płac.

prof. M. Grewiński w trakcie swojego wystąpienia próbował znaleźć odpowiedź na pytanie: czy gospodarka cyfrowa i innowacje polaryzują społeczeństwo i wprowadzają więcej nierówności? W trakcie prezentacji podanych zostało wiele argumentów za i przeciw pozwalając słuchaczom zastanowić się nad odpowiedzią na  postawione pytanie. W trakcie prowadzonych rozważań postawiono tezę, że innowacje społeczne są nieustannym procesem, postępująco zmieniającym świat społeczny i gospodarczy. Do takich innowacji zaliczyć można Internet, media społecznościowe, sieciową komunikację, plastikowy i elektroniczny pieniądz, transport bezzałogowy, nowe usługi społeczne, czy e-government. Zdaniem prof. M. Grewińskiego wpływ innowacji i gospodarki cyfrowej na społeczeństwo może być dwojaki. Pozytywny z punktu widzenia danego kraju czy regionu. Negatywny z punktu widzenia globalnego, ponieważ nierówności i rozwarstwienie zwiększają się, a wpływa na to mają przede wszystkim: wielowymiarowa polityka społeczna i gospodarcza państw, czynnik kulturowy, podział dóbr i redystrybucja szans oraz podział gospodarczy. Zdaniem prof. M. Grewińskiego jeśli model i doktryna światowej ekonomii nie zmienią się, globalizacja gospodarki będzie pogłębiać społeczne podziały i nierówności, zaznaczając jednocześnie, że jedynie oddolne innowacje społeczne mogą pozytywnie zmienić naszą rzeczywistość.

Po zakończeniu drugiego panelu rozpoczęła się dyskusja, którą zainicjowała prof. E. Mączyńska (SGH), zwracając uwagę na postępujące ograniczanie suwerenności konsumenta i jego zniewolenie w warunkach wolnego rynku. Istotne jest dlatego zdefiniowanie innowacji i podkreślenie w niej celu rozwojowego, opartego na trzech filarach: wzroście gospodarczym, postępie społecznym i postępie ekologicznym. W przeciwnym razie mamy do czynienia z antyinnowacjami i ich antyfunkcjami, napędzającymi popyt kosztem trwałości produktów. Co więcej, państwo, którego rolą jest wspieranie rozwoju innowacji powinno  partycypować w zyskach czerpanych z wprowadzania innowacji. Należy również mieć świadomość występowania zagrożenia demencji cyfrowej, jakie niesie ze sobą postęp technologiczny oraz gospodarka cyfrowa i świadome korzystać z niesionych przez nie dobrodziejstw. Istotne jest również dostrzeganie zagrożenia płynącego z uzależnienia gospodarki realnej od sektora finansowego i podejmowanie stosownych działań jemu przeciwdziałających. Prof. W. Czyżowicz (SGH) zwrócił uwagę na zauważalny i dynamiczny postęp procesu sił wytwórczych obserwowany we wszystkich dziedzinach życia gospodarczego. Podkreślił również znacznie regulacji prawnych w rozwoju społeczno-gospodarczym, które z uwagi na swój konserwatywny charakter najczęściej hamują ten proces. Istotny jest więc rozwój prawa w kierunku nie tylko wspierania innowacji ale również minimalizacji ryzyka z nimi związanego. Wiele problemów wywodzących się z innowacji wynika z braku możliwości przewidywania ich skutków i kierunku dalszego rozwoju. Prof. W. Czyżowicz zwrócił również uwagę na konieczność ochrony własności intelektualnej przez patentowanie innowacji. Prof. S. Kowalczyk (SGH) zwrócił również uwagę na problem zminimalizowanej roli państwa we współczesnej gospodarce oraz konieczność wprowadzenia innowacji politycznych. Prof. S. Partycki (KUL) zwrócił uwagę na występowanie nowego czynnika produkcji jakim jest informacja i wiedza, co prowadzi do tego, że czynnikiem kluczowym staje się idea oraz budowana na niej wartość. Wskazał również na symulakry, czyli twory powstające na bazie cyberprzestrzeni nie mające odniesienia do rzeczywistości fizykalnej i czasoprzestrzeni, będące czynnikiem inspirującym oraz nowym źródłem innowacji w przyszłości. Prof. S. Partycki podkreślił również kluczową rolę koopetycji, która będzie odgrywała kluczową rolę w filozofii działań gospodarczych, polegającą na umiejętności połączenia konkurencji i kooperacji różnych podmiotów gospodarczych.

Drugi panel poświęcony technologiom nosił tytuł „Innowacje i technologie które zmienią gospodarkę i społeczeństwo”, który prowadził prof. J. Pietrewicza. W panelu tym udział wzięli: prof. Anna Piotrowska - Dyrektor Instytutu Technologii Elektronowej, prof. Grażyna Ginalska, Kierownik Katedry Biochemii i Biotechnologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, prof. Janusz Igras – Dyrektor Naukowy Instytutu Nowych Syntez Chemicznych, dr Ireneusz Marciniak - Dyrektor Instytutu Technologii Materiałów Elektronicznych oraz prof. Adam Witek - Dyrektor Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych.

W panelu tym podjęto dyskusję nad następującymi problemami:

1) Czy tranzystory azotkowe wyznaczą nowy etap rewolucji technologicznej w elektronice? Czy mamy w Polsce potencjał do odkrywania i wdrażania przełomowych technologii?

2) Czy sztuczna kość zmieni długość oraz jakość naszego życia? Czy drukarki 3D znajdą w tej sferze swoje zastosowanie?

3) Czy inteligentne nawozy stanowią nową falę zielonej rewolucji? Czy pozwolą na odbudowę środowiskowej bioróżnorodności?

4) Czy grafen ma potencjał przełomowej technologii? Jakie są i mogą być korzyści z jego gospodarczego wykorzystania? Na ile inżynieria materiałowa jest w stanie wytwarzać produkty pozwalające przedsiębiorcom uzyskiwać przewagę konkurencyjną?

5) Niesolarny biorecykling CO2, czyli co Methanocarciny z grupy Archea lubią najbardziej?

Prof. A. Piotrowska przybliżyła uczestnikom konferencji innowację w postaci tranzystorów azotkowych. Jak podkreśliła wynalezienie tranzystora, a następnie pierwszego mikroprocesora zdecydowało o wyglądzie cywilizacji  XX wieku, kiedy elektronizacja zaczęła obejmować wszystkie sfery działalności człowieka. Informatyzacja i elektronizacja ma swoje korzenie w rozwoju technologii półprzewodnikowych, które z jednej strony przyczyniają się do integracji funkcji, a z drugiej strony umożliwiają przejście do obszaru zjawisk kwantowych, a tym samym do zupełnie nowej generacji przyrządów. Przybliżając historię rozwoju tranzystorów prof. A. Piotrowska podkreśliła rolę kreatywnej porażki w trakcie prowadzonych badań polegającej na analizie przyczyn niepowodzenia, wysuwaniu wniosków i ich wykorzystaniu w tworzeniu nowych innowacji. Zwrócono również uwagę na istotę umiejętnego wypracowywania własnych zasobów i kapitału wiedzy, niezbędnych do zaznaczenia obecności ośrodków naukowo-badawczych w skomplikowanym procesie kreowania przełomowych innowacji. Pokreślona została również rola tworzenia konsorcjów w tworzeniu i komercjalizacji nowoczesnych rozwiązań technicznych i technologicznych, w ramach których możliwe jest wykorzystanie efektów synergii płynących z zaangażowania w nie zarówno jednostek naukowo-badawczych, jak i przedstawicieli sektora prywatnego oraz państwa.

Prof. G. Ginalska przybliżyła swoim wystąpieniem innowacyjny produkt stworzony pod jej kierownictwem przez zespół naukowców z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, jakim jest materiał kościozastępczy zwany „sztuczną kością”, wykorzystywany do implementacji w kości w przypadku różnego rodzaju ubytków. Praca nad tą innowacją zapoczątkowana została w wyniku zapotrzebowania ortopedów, którzy szukali lepszej alternatywy dla niedoskonałego materiału, którym posługiwali się do tej pory. W wyniku prac badawczych udało się stworzyć oczekiwany kompozyt bioaktywny, który pozytywnie przeszedł badania kliniczne, a także został opatentowany w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej oraz w Europejskim Urzędzie Patentowym, dając wynalazkowi dodatkową ochronę patentową w ośmiu krajach europejskich. Po sukcesie materiału medycznego podjęto decyzję o jego komercjalizacji, co zaowocowało pozyskaniem inwestora, utworzeniem spółki i wprowadzeniem produktu na rynek. Jak podkreśla prof. G. Ginalska, przejście drogi od stworzenia wynalazku do pozyskania zgody na jego medyczne wykorzystanie i wprowadzenie na rynek wymaga sporo czasu i środków finansowych, które w przypadku tej innowacji zostały pozyskane z funduszy europejskich oraz od innych inwestorów.

Prof. J. Igras zaprezentował innowacyjne rozwiązanie w obszarze rolnictwa, jakim są inteligentne nawozy pozwalające dostarczyć roślinom niezbędne składniki odżywcze w odpowiedniej ilości i w odpowiednim czasie. W celu lepszego poznania potrzeb klientów, będących przedstawicielami sektora rolniczego powołane zostało Centrum Kompetencji Puławy. Jest to pierwszy think-tank rolniczy wykorzystujący wrażliwość i doświadczenie przedsiębiorców rolnych, know-how producentów środków produkcji oraz wiedzę i wizję instytucji naukowych zajmujących się tematyką AGRO. Centrum to jest unikalną i jedyną w Polsce inicjatywą będącą platformą dla współpracy nauki i biznesu w rolnictwie, stanowiąc przy tym cenne źródło tworzenia innowacji. Jak podkreśla prof. J. Igras, światowe statystyki prezentujące innowacyjność poszczególnych krajów mierzoną np. wielkością ponoszonych nakładów na ten cel nie odzwierciedla rzeczywistego poziomu innowacyjności danej gospodarki lub danego jej sektora. Jak zauważa prof. Janusz Igras, wiele przedsiębiorstw ma problemy z oszacowaniem i prezentowaniem wielkości nakładów ponoszonych na ten cel. Co więcej, podkreśla również potrzebę większego zaangażowania środków we wspieranie rozwoju innowacji w Polsce, co obecnie stanowi jedną z barier w ich kreowaniu.

Dr I. Marciniak przedstawił krótką historię badań nad grafenem prowadzonych przez Instytut Technologii Materiałów Elektronicznych, który realizuje program GRAPHENE FLAGSHIP wybrany przez Komisję Europejską w 2013 r. jako jeden z dwóch projektów flagowych w ramach europejskiego programu Nowe Technologie i Technologie Przyszłości. Program ten ma celu rozwój badań nad wykorzystaniem grafenu i innych materiałów dwuwymiarowych w różnych dziedzinach życia
i gospodarki. Na realizację 10-letniego programu przeznaczono budżet w wysokości ok 1 mld euro. W trakcie wystąpienia zaprezentowano różne możliwości zastosowania grafenu, np. w medycynie do leczenia glejaka mózgu, w energetyce do poprawy przewodnictwa miedzi lub w przemyśle w zastosowaniu drukarek 3D. Dr I. Maricniak podkreślił rolę grafenu jako najbardziej innowacyjnego materiału, który otworzył w badaniach nową erę materiałów 2D, sprowadzając naukę do poziomu nanofizyki. Zwrócił również uwagę na konieczność prowadzenia dalszych badań nad wykorzystaniem grafenu oraz ponoszenia dalszych wielkich nakładów finansowych na ten cel.

Prof. A. Witek  przedstawił w swojej prezentacji podstawowe założenia projektu polegającego na wykorzystaniu Methanocarcin będących methanogenami z grupy Archea do niesolarnego biorecyklingu CO2, którego produktem jest metan oraz tlen. Innowacyjność tego rozwiązania polega na tym, że oprócz efektu redukcji CO2 pozwala ono pozyskiwać metan w celach chemicznych lub energetycznych. Co więcej, otrzymywany w ten sposób metan może być, w odróżnieniu od innych nośników energii, w prosty sposób przechowywany w magazynach geologicznych, co również podkreśla zasadność implementacji tej innowacji.

Włączając się do dyskusji po drugim panelu, prof. M. Romanowska (SGH) stwierdziła, że mimo różnorodności dyscyplin i dziedzin, które reprezentują paneliści, zauważalne jest podobieństwo w sensie logiki powstawania innowacji i kontynuowania realizacji pomysłów innowacyjnych. Zauważyła również, że na świecie istnieje wiele małych instytutów i zespołów badawczych, których kreatywność przyczynia się do powstawania wielu wynalazków o dużej wartości naukowej i komercyjnej. Zdolność do tworzenia innowacji łatwo jest podnieść kształtując odpowiednio politykę ukierunkowaną na lepszą edukację, wsparcie badań podstawowych oraz dokapitalizowanie uczelni i instytutów. Problemem jest natomiast zjawisko tzw. „doliny śmierci” w innowacjach, pojawiąjące się na etapie komercjalizacji, kiedy kończą się środki i konieczne jest szukanie alternatywnych rozwiązań ich pozyskania w celu wprowadzenia innowacji do użytku powszechnego. Z poglądem tym zgodził się prof. J. Pietrewicz, podkreślając jednocześnie wiodącą rolę innowacji technologicznych stanowiących bazę do wyłaniania się i rozwoju nowych stosunków społecznych i gospodarczych, w warunkach różnorodnych interakcji zwrotnych. Ta innowacyjność wymaga swobody myśli, wymiany doświadczeń, kooperacji na wielu szczeblach. Przyzwolenia na ryzyko i odmienność ale też i porażkę, różnych pól do eksperymentowania. I ciągłego inwestowania w kapitał ludzki.

Trzeci panel poświęcony został tematowi „Przedsiębiorstwo przyszłości w erze nowych technologii i innowacji organizacyjnych” i zajmował się problemem zarządzania technologiami. Moderatorem panelu był prof. Jerzy Cieślik - Akademia Leona Koźmińskiego. W panelu uczestniczyli: prof. Krystyna Poznańska - Kierownik Zakładu Zarządzania Innowacjami Instytut Przedsiębiorstwa, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH, prof. Stanisław Łobejko - Instytut Rynków i Konkurencji, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie SGH, dr Marek Dziubiński - Prezes Zarządu Medicalgorithmics S.A., dr Zbigniew Wierzbicki – Wiceprezes Zarządu CRM FiNANCE

W panelu trzecim podjęto dyskusję nad następującymi problemami:

1)  Jakie znaczenie odgrywają zjawiska umiędzynarodowienia przedsiębiorstw w procesie rozwijania (tworzenia) innowacji?

2)  Jak zmienia się rola technologii warunkujących rozwój przełomowych innowacji w przedsiębiorstwie?

3) Jakiego rodzaju przedsiębiorstwa mają obecnie i w dającej się przewidzieć przyszłości swój najlepszy czas i będą zwyciężać w konkurencyjnym (innowacyjnym) wyścigu?

4)  Jakie nowe formy i struktury organizacyjne przedsiębiorstw staną się nowymi źródłami przełomowych innowacji?

Prof. K. Poznańska podkreśliła istnienie dwustronnej zależności pomiędzy umiędzynarodowieniem przedsiębiorstw a procesem tworzenia przez nie innowacji. W trakcie swojego wystąpienia przedstawiła wyniki badań z tego obszaru. W przypadku wpływu innowacji na internacjonalizację, wyniki większości badań na próbie małych i średnich przedsiębiorstw wskazują na pozytywny związek między wdrażaniem innowacji a eksportem i innowacje te stanowią podstawę do rozpoczęcia sprzedaży za granicę. W przypadku drugiego nurtu badań dotyczącego zależności pomiędzy internacjonalizacją a innowacyjnością, który opiera się na modelu Uppsalskim, wyniki również potwierdzają pozytywną korelację. Przykładem jest tutaj występowanie zjawiska uczenia się przez eksport. Internacjonalizacja stwarza możliwość zdobywania nowej wiedzy rynkowej i technologicznej, niezbędnej przy prowadzeniu działalności innowacyjnej. Prof. K. Poznańska zwróciła uwagę na inny aspekt tego zjawiska, czyli występowanie problemów z transformowaniem wiedzy w innowacje, co szczególnie widoczne jest w przypadku małych przedsiębiorstw, które w przeciwieństwie do dużych korporacji nie posiadają m.in. specjalistów zajmujących się takim procesem.

Prof. S. Łobejko podkreślił w swoim wystąpieniu, że funkcjonowanie i kształt przedsiębiorstwa w przyszłości, będą przede wszystkim zależały od ludzi, którzy w nim pracujących. Zwrócił uwagę na to, że kluczową przewagą, jaką ludzie mają nad technologiami jest kreatywność i elastyczność.
W swoim wystąpieniu prof. S. Łobejko zwrócił uwagę na fakt, że wyczerpują się możliwości  technologii ICT, która była podstawą trzeciej rewolucji przemysłowej. Trendem technologicznym, który zmieni diametralnie funkcjonowanie przedsiębiorstw w przyszłości będzie natomiast robotyzacja, a w szczególności roboty autonomiczne. Ich obecność już dzisiaj jest widoczna m.in. w takich dziedzinach jak transport, czy medycyna. Innymi mega trendami wpływającymi na funkcjonowanie przedsiębiorstw są drukarki 3D oraz rozszerzona rzeczywistość – holograficzny przestrzenny obraz. Ponadto na znaczeniu zyskają obszary nazywane inteligentnymi budynkami oraz inteligentnymi miastami, ponieważ to właśnie w nich wiele różnych technologii zbiega ze sobą, dokonuje się ich konwergencja. Jest to szczególnie ważna dziedzina, ponieważ obecnie ponad połowa ludzi mieszka w miastach, stanowiąc jednocześnie ogromne wyzwanie zarówno przed społeczeństwami, jak i przedsiębiorcami, zwłaszcza z sektora budowlanego, infrastrukturalnego.

Dr M. Dziubiński podkreślił, że jesteśmy w przededniu wielkiej rewolucji technologicznej, które podstawą będzie posiadająca ogromne możliwości sztuczna inteligencja. Już teraz rozwiązywanie problemów prawnych, czy generowanie diagnoz medycznych jest możliwe dla sztucznej inteligencji. Zdaniem dr. M. Dziubińskiego będzie to stanowiło spore wyzwanie zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla całego świata, wymagając przedefiniowanie tego, jaka jest rola człowieka w takim przedsiębiorstwie oraz w społeczeństwie. W opinii dr. M. Dziubińskiego bardzo wiele zawodów prawdopodobnie przestanie istnieć na przestrzeni 50 lat.  Nie będą to wyłącznie proste zawody, ale specjalności, które obecnie uznawane są za wymagające, takie jak prawnik czy lekarz. Warunkiem umożliwiającym funkcjonowanie przedsiębiorstwa w przyszłości będzie zrozumienie tego w jakim miejscu obecnie jesteśmy oraz że nowa rewolucja z jednej strony otworzy nowe możliwości, a z drugiej przemodeluje zupełnie zasady, na których świat funkcjonował przez tysiące lat. 

Dr Z. Wierzbicki stwierdził, że kluczowe dla rozwoju przedsiębiorstw jest stworzenie warunków dla efektywnego podejmowania i realizowania innowacyjnych projektów. Chodzi o zapewnienie pewnej kultury organizacyjnej, umożliwiającej tworzenie i wdrażanie innowacji. Przyczyną kłopotów przedsiębiorstw jest brak świadomości, że krytycznie ważną dla innowacji produktowych, procesowych, marketingowych, jest tak naprawdę innowacja w zakresie zarządzania. Dopiero jej wdrożenie daje przedsiębiorstwu efekt synergii. Zdaniem dr. Z. Wierzbickiego należy łączyć zamiar innowacji z otoczeniem zarządczym, które tej innowacji sprzyja. Stanowi to klucz do sukcesu przedsiębiorstwa na rynku.

Podsumowując trzeci panel prof. J. Cieślik stwierdził, że w dobie nowych przełomowych technologii ciągle jest miejsce dla przedsiębiorstwa, które pozostaje jako jednostka organizacyjna, jednakże musi nadążać za zmieniającymi się warunkami. Sytuacja ta jest wyzwaniem dla badaczy, którzy powinni zajmować się wyjaśnianiem tych procesów i tworzyć z jednej strony podstawy teoretyczne, a z drugiej odpowiadać na potrzeby przedsiębiorstw i dostarczać im odpowiednio wykwalifikowanych pracowników, menedżerów przygotowanych do działania w zupełnie odmiennym otoczeniu.

Kończąc konferencję prof. dr hab. Roman Sobiecki stwierdził, że mnogość wątków poruszonych podczas konferencji podkreśla znaczenie przełomowych innowacji dla rozwoju przedsiębiorstw. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że innowacje powstają nie tylko w przedsiębiorstwie, ale również autonomicznie w instytutach, a główny problem pojawia się w momencie ich wdrożenia i wynika z braku wsparcia ze strony państwa, co pokazuje słabość obecnego systemu w tym zakresie.

 

Mgr Maciej Frąszczak

Doktorant

                                                                                                                              Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie