Pomiń polecenia Wstążki
Przeskocz do głównej zawartości
Przeskocz do głównego menu
Logowanie
 

 Kolegialna Konferencja 29 wrzesień 2016

 
​KATEDRA  GEOGRAFII EKONOMICZNEJ
2016-2020
 
Przewodnią ideą minionych czterech lat była w naszej Uczelni koncepcja trójjedynej szkoły szkół, które miały być silne instytutami, bo katedry uznano za passe. Przygotowania do wdrożenia tej koncepcji zmiotły wiele katedr, ale jak to zwykle z wiatrem historii bywa zmiata on niemal wszystko pozostawiając jednak przez przeoczenie, lub na wszelki wypadek, nieco reliktów bedących ostoją tradycji i pomostem między dawnymi a nowymi czasy. Jednym z takich reliktów jest Katedra Geografii Ekonomicznej.
Katedry powstają na uczelniach wyższych i istnieją po to, by wybitnemu profesorowi stworzyć instytucjonalne warunki niezbędne do rozwijania jego pasji badawczych, by możliwe było stworzenie zespołu zajmującego się rozwiązywaniem jakiegoś ważnego problemu badawczego, a przede wszystkim po to by nauczać jakiegoś przedmiotu będącego elementem akademickiego kanonu dydaktycznego dla danej dziedziny, lub dyscypliny nauki.
Tym ostatnim przypadkiem jest Katedra Geografii Ekonomicznej działająca w Szkole Głównej Handlowej nieprzerwanie od początku istnienia tej Uczelni. Powołano ją by pokazywać studiującym nauki ekonomiczne przestrzenny wymiar gospodarki, a więc to jak i dlaczego  jest zróżnicowana przestrzennie produkcja dóbr, ich dystrybucja i konsumpcja oraz jak się przedstawia, z czego wynika i co powoduje nierównomierność poziomu rozwoju gospodarczego krajów i regionów.
Tak rozumiana geografia ekonomiczna zajmuje się również analizą rozmieszczenia i wykorzystania czynników produkcji oraz wzrostu gospodarczego, a także bada przestrzenne powiązania i przepływy tych czynników, jak również dóbr oraz usług. Pokazuje jak w powiązaniu ze środowiskiem przyrodniczym formują się przestrzenne systemy aktywności gospodarczej człowieka i jego życia społecznego. Analizuje ich zróżnicowania i podobieństwa na różnych szczeblach skali geograficznej, a więc zarówno w skali globalnej, jak i kontynentalnej, krajowej, regionalnej oraz lokalnej. Jest nauką o dynamicznie rozumianej lokalizacji społecznej działalności człowieka związanej ze zdobywaniem przez niego środków do życia oraz lokalizacji różnych przestrzennych form egzystencji społeczeństw i społeczności. Mówi o tym jak i dlaczego właśnie tak rozmieszczona jest gospodarka i jak rozmieszczone jest życie społeczne, jak również o tym jaka jest przestrzeń, w której są zlokalizowane, oraz co wynika z wzajemnej relacji tych elementów antropogenicznych środowiska geograficznego i ich przestrzennych, czy jak kto woli ekologicznych, uwarunkowań.
Tę wiedzę można przekazywać w sposób idiograficzny, lub nomotetyczny. Ujęcie idiograficzne, zwane również tradycyjnym, polega na mówieniu o tym jak przedstawia się gospodarka w różnych miejscach i jakie ma tam warunki rozwojowe, pamiętając że te miejsca są składowymi globalnej przestrzeni społeczno-ekonomicznej. Ujęcie nomotetyczne stara się natomiast pokazywać prawidłowości rządzące tymi lokalizacjami oraz mechanizmy ich formowania się. Poszukuje uogólnień, buduje teorie i zapożycza je z innych specjalności, dyscyplin i dziedzin nauki, by wykorzystując izomorfizm analizowanych zjawisk tłumaczyć organizację przestrzenną gospodarki i życia społecznego.
Można też nauczać geografii ekonomicznej w sposób hybrydowy łącząc te dwa ujęcia i tak realizuje obecnie swoje podstawowe zadania dydaktyczne Katedra Geografii Ekonomicznej w wykładzie monograficznym przeznaczonym dla studentów pierwszego roku studiów licencjackich. Ilustrację istoty tego ujęcia stanowi trzecie wydanie przygotowanego przez zespół Katedry podręcznika zatytułowanego „Geografia ekonomiczna” (WoltersKluwer, warszawa 2015) .
Trudno nam tylko pojąć dlaczego w SGH jest to od pewnego czasu wykład fakultatywny, a nie obligatoryjny. Nie sposób tego zwłaszcza zrozumieć, zważywszy na rosnące znaczenie wiedzy o przestrzennej organizacji gospodarki i życia społecznego, gdy za kluczową dla sukcesu podejmowanej i prowadzonej działalności gospodarczej uważa się jej lokalizację, a teza o rzekomej śmierci geografii w zglobalizowanym świecie okazała się absolutnie błędna.
Studenci mogą, a nawet powinni, wybierać wykłady, w których uczestniczą, ale nie może to dotyczyć podstaw studiowanej dziedziny nauki, a geografia ekonomiczna przez nas nauczana stanowi istotny element tej podstawy, niezależnie od tego czy się to komuś podoba czy nie i czy jest z takich bądź innych powodów być może niewygodne.
Geografię ekonomiczną, rozumianą jako kanoniczny element akademickiej edukacji ekonomistów, można wykładać ex cathedra dla dużych grup studentów, a można też prowadzić zajęcia interaktywnie w małych grupach, jak to ma miejsce obecnie.
Ta forma dydaktyczna ma tę zaletę, że uaktywnia studentów i zmusza do systematycznej, uważnej lektury stosownych tekstów o co niestety coraz trudniej.
Pogłębienie monograficznego wykładu z geografii ekonomicznej stanowią oferowane przez nas studentom, utrzymane raczej w konwencji idiograficznej, wykłady z regionalnej geografii ekonomicznej Europy i obszaru byłego Związku Radzieckiego  oraz zajęcia poświęcone elementom geografii ludności, przemysłu i turystyki. W konwencji nomotetycznej są natomiast utrzymane nasze wykłady dotyczące ekonomii rozwoju, globalizacji, regionalizacji międzynarodowej, konkurencyjności regionów, teorii gospodarki przestrzennej i lokalizacji przedsiębiorstw, bezpieczeństwa energetycznego, innowacyjnego rozwoju oraz kapitału ludzkiego i społecznego.
Wykłady, pogłębiające wiedzę studentów na temat organizacji przestrzennej gospodarki i jej uwarunkowań, są zwrotnie sprzężone z prowadzonymi od pewnego już czasu przez nasz zespół badaniami nad lokalizacyjnymi uwarunkowaniami bezpieczeństwa ekonomicznego przedsiębiorstw.
W tych badaniach interesuje nas szczególnie to jak przyrodnicze, fizyczne, ekonomiczne, społeczne, kulturowe, instytucjonalne i przestrzenne cechy miejsc wpływają na funkcjonowanie zlokalizowanych i lokalizowanych w nich przedsiębiorstw oraz zdolność tych podmiotów gospodarczych do pokonywania wewnętrznych i zewnętrznych zagrożeń realizacji ich celów ekonomicznych.
Szczególną uwagę zwracamy przy tym na topologiczne uwarunkowania innowacyjności przedsiębiorstw i lokalnych organów władzy publicznej.
Ten ostatni nurt naszych zainteresowań badawczych pragniemy wykorzystać w ofercie dydaktycznej organizowanego przez naszą Katedrę podyplomowego studium innowacyjnego rozwoju lokalnego. Sądzimy, że ta oferta mogłaby być także wykorzystana jako program jednej ze specjalizacji kierunku menedżerskiego prowadzonego na studiach magisterskich przez nasze macierzyste Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie.
Większość pracowników Katedry Geografii Ekonomicznej afiliowała się dotąd w minimum kadrowym kierunku gospodarka przestrzenna, co było związane z naszymi zainteresowaniami badawczymi i dydaktycznymi, a przed wszystkim z osobą lidera tego kierunku prof. Zbigniewa Strzeleckiego, który przez pewien czas był pracownikiem naszego Kolegium i naszej Katedry.
Skoro Go zabrakło, a jednocześnie pojawiła się możliwość innego, a przede wszystkim realnego, wykorzystania naszych kompetencji dydaktycznych w macierzystym Kolegium, to zasadną będzie afiliacja zespołu Katedry Geografii Ekonomicznej do minium kadrowego prowadzonego przez nasze Kolegium kierunku menedżerskiego.
Zarządzanie nie jest bowiem samo w sobie i ex definitione dziwolągiem w naukach ekonomicznych. Dziwolągiem czyni je dopiero jego technokratyczny dryf gubiący jego ekonomiczne cele, ekonomiczną istotę, a zwłaszcza ekonomiczne uwarunkowania i implikacje. Zarządzanie uprawiane na gruncie nauk ekonomicznych ma bowiem sens jedynie wtedy gdy jest rozumiane jako ekonomia stosowana i mamy nadzieję, że taki właśnie będzie w swej treści i przekazie kierunek menedżerski prowazdony przez Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie.
Chcąc uczestniczyć w jego realizacji będziemy kontynuowali nasze dotychczasowe zainteresowania badawcze i dydaktyczne. Aby jednak Katedra Geografii Ekonomicznej mogła się należycie wywiązać z wynikających z tego zobowiązania zadań i ewentualnie podjąć badania oraz dydaktykę związaną z geografią miast, a zwłaszcza próbą pokazania, że te jednostki osadnicze można traktować jako swoiste analogi przedsiębiorstwa będące nie tylko habitatem, ale przede wszystkim środowiskiem lokalizacyjnym podmiotów gospodarczych, powinna uzyskać w najbliższym czasie istotne wzmocnienie kadrowe.
Boleśnie odczuwamy bowiem „upust krwi” jakiego doznaliśmy w ostatnich latach, kiedy do innych jednostek naszego Kolegium odeszły z naszego zespołu prof.prof. Hanna Godlewska-Majkowska, Teresa Pakulska i Małgorzata Poniatowska-Jaksch. Ich transfer był niewątpliwie korzystny dla Kolegium jako całości, ale wielce niekorzystny dla nas jako zespołu badawczego i dydaktycznego.
 
 
 
Post scriptum
I jeszcze jedno. Może dziwić dlaczego niżej podpisany, miast skupić się wyłącznie na geografii ekonomicznej, a zwłaszcza zajmującej go od dawna jej teorii, od pewnego czasu para się dydaktycznie i badawczo metodologią naukowego badania zjawisk gospodarczych.
Nie jest to bynajmniej jedynie dziełem przypadku lecz wynika z tego, że w geografii ekonomicznej w ogóle, a w tej uprawianej w SGPiS/SGH w szczególności, poświęcano od lat wiele uwagi zagadnieniom metodologicznym.
Było to niezwykle istotne ze względu na fakt, że opisując i badając antropogeniczne elementy środowiska geograficznego nie chciano ich postrzegać tak jakby były przyrodniczymi. Rodziło to potrzebę, tak popularnego dziś wśród ekonomistów, ujęcia interdyscyplinarnego i twórczego łączenia naturalistycznego podejścia do badanych zagadnień z podejściem humanistycznym.
Wymagało tworzenia nowych paradygmatów uprawianej specjalności nauk ekonomicznych i uwzględniania rozmaitych kontekstów analizowanych zjawisk. Ta sytuacja stała się źródłem różnorodnych, wymagających rozwiązywania, dylematów i wyzwań metodologicznych, które z czasem okazały się być uniwersalnymi dla nauk ekonomicznych w ogóle. I stąd moja przygoda intelektualna z metodologią nauk ekonomicznych.
 
Kierownik Katedry Geografii Ekonomicznej
Prof. zw. dr hab. Kazimierz Kuciński
Październik 2016r.
 
 
 

 Masz pytanie?

 
 
Zadaj pytanie:
Telefon:
E-mail:
Imię i nazwisko:
Nazwa instytucji:
Wpisz kod z obrazka powyżej

Masz Pytanie?

Wypełnij formularz dostępny on-line. Kliknij NAPISZ.