Pomiń polecenia Wstążki
Przeskocz do głównej zawartości
Przeskocz do głównego menu
Logowanie
 

 Zeszyt Naukowy 166

 

Monika Bąk
Wydział Ekonomiczny, Uniwersytet Gdański

Przemysław Borkowski
Wydział Ekonomiczny, Uniwersytet Gdański


Streszczenie
Celem niniejszego artykułu jest ocena możliwości, jakie dają nowe rozwiązania technologiczne, w szczególności tzw. inteligentne tachografy oraz zintegrowane bazy danych usprawniające przepływ informacji między państwami członkowskimi Unii Europejskiej i wprowadzenie jednolitego systemu kontroli pojazdów drogowych. Nowe technologie mogą ograniczyć liczbę naruszeń przepisów i oszustw w transporcie drogowym oraz ułatwić egzekwowanie przestrzegania przepisów dotyczących warunków socjalnych. W badaniu, do oceny projektów, wykorzystano metodę TELOS, a analiza przeprowadzona została w ujęciu ilościowym i jakościowym. Wykazano, że skala efektów przedsięwzięcia w postaci wdrożenia nowych tachografów i baz danych jest zróżnicowana w zależności od przyjętych konkretnych rozwiązań politycznych i legislacyjnych. W artykule przedstawiono wyniki badań kosztów oraz korzyści w poszczególnych opcjach i scenariuszach implementacji, a ponadto zbadano wykonalność techniczną, prawną, organizacyjną i terminowość realizacji przedsięwzięcia.

Słowa kluczowe: ekonomiczna analiza prawa, transport drogowy ładunków, ICT, inteligentny tachograf

Janusz Figura, Maria Michałowska
Katedra Transportu, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach


Streszczenie
Artykuł prezentuje wyniki badań dotyczące przesunięć modalnych jako elementu wsparcia dla mobilności w przestrzeni transportowej Unii Europejskiej. Autorzy artykułu koncentrują się szczególnie na sektorze TSL (transport, spedycja, logistyka), prezentując dane dotyczące analizy zmian struktury gałęziowej w odniesieniu do transportu lądowego towarów, krajowego transportu towarowego, transportu towarowego w UE oraz relacji przewozów samochodowych krajowych do międzynarodowych w latach 2010–2015. Struktura gałęziowa oraz udział procentowy różnych rodzajów transportu w całkowitej liczbie tonokilometrów nie zmieniają się w UE radykalnie z roku na rok i obecnie (dane za rok 2015) udział ten wynosi: 50,6 proc. – transport drogowy, 32,7 proc. – morski, 12,3 proc. – kolejowy, 4,3 proc. – żegluga śródlądowa i 0,1 proc. – transport lotniczy. Z badań i obserwacji wynika konkluzja, że zmiany gałęziowe transportu stanowią istotne wyzwanie dla rozwoju przestrzeni transportowej UE.

Słowa kluczowe: przesunięcia modalne, mobilność, polityka transportowa, europejska przestrzeń transportowa

Andrzej S. Grzelakowski
Katedra Logistyki i Systemów Transportowych, Akademia Morska w Gdyni


Streszczenie
Przedmiotem badań jest wspólna europejska przestrzeń transportowa, traktowana jako integralny składnikprzestrzeni logistycznej. Ta pierwsza, na którą składają się systemy transportowe krajów członkowskich UE, silnie oddziałuje na sprawność i efektywność makrosystemów logistycznych tych krajów. Analiza i ocena siły wpływu czynników transportowych na wydajność makrosystemów logistycznych wybranych krajów UE, a także form ich oddziaływania na kształtowanie oraz sprawność europejskiego megasystemu logistycznego to główne problemy badawcze, próby rozwiązania których podjęto się w tym opracowaniu. Z przeprowadzonych badań wynikają dwa najistotniejsze wnioski: 1) dla utrzymania wysokiej konkurencyjności UE i Europy, a przede wszystkim zapewnienia jej rozwoju, konieczny jest dalszy wzrost sprawności i wydajności europejskiej przestrzeni transportowej i logistycznej, 2) istotnym czynnikiem zapewnienia tego wzrostu jest rozwój wysokiej jakości, inteligentnej infrastruktury transportu, co przyczyni się do wzrostu jakości usług transportowych i standardów logistycznych.

Słowa kluczowe: sprawność transportowa, wydajność logistyczna, infrastruktura transportu, ułatwienia handlu, konkurencyjność

Aleksandra Koźlak
Wydział Ekonomiczny, Uniwersytet Gdański


Streszczenie
Transport drogowy ładunków stanowi znaczącą część systemu transportowego Polski i całej Unii Europejskiej. W artykule przeprowadzono analizę porównawczą struktury sektora transportu drogowego, kosztów świadczenia usług przez przewoźników z różnych krajów oraz ich wyników ekonomicznych. Celem artykułu jest wykazanie, że struktura polskiego sektora transportu drogowego i osiągane wyniki ekonomiczne na tle innych krajów UE są czynnikami utrudniającymi polskim przedsiębiorstwom dostosowanie się do Pakietu mobilności. Badania wykazały, że wprowadzenie proponowanych zmian spowoduje pogorszenie konkurencyjności polskich przewoźników, którzy wprawdzie mają obecnie przewagę kosztową, ale charakteryzują się niską wydajnością pracy, słabszymi niż konkurenci wynikami ekonomicznymi i niekorzystną strukturą sektora drogowego.

Słowa kluczowe: transport drogowy, struktura sektora transportu drogowego, koszty usług transportowych, konkurencyjność przewoźników drogowych, Pakiet mobilności

Tomasz Kwarciński
Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług, Uniwersytet Szczeciński


Streszczenie
W artykule podjęto się oceny roli publicznego transportu zbiorowego w realizacji potrzeb transportowych mieszkańców obszarów wiejskich. Należy podkreślić ważność tej formy transportu, szczególnie dla osób mających z różnych przyczyn ograniczony dostęp do samochodów osobowych, co skutkuje brakiem możliwości ich wykorzystania do realizacji własnych potrzeb. Cechy obszarów wiejskich, m.in. rozproszona zabudowa, relatywnie mała liczba ludności zamieszkującej w miejscowościach wiejskich czy też niska gęstość zaludnienia sprawiają, że popyt na usługi transportowe jest niższy niż na obszarach miejskich. Ponadto, obszary te charakteryzują się rozproszonymi potrzebami transportowymi, na co wpływ ma luźna sieć osadnicza. Na obszarach wiejskich można zaobserwować zmiany społeczno-gospodarcze, które wpływają na skalę i strukturę potrzeb transportowych. Należy zauważyć tendencję spadkową liczby osób pracujących w rolnictwie. Proces ten jest impulsem do wzrostu mobilności osób, wspieranym przez wzrost zamożności społeczeństwa. Ważne również są zmiany demograficzne, zachodzące nie tylko na obszarach wiejskich, ale również w całym społeczeństwie – proces starzenia się populacji, co wpływa na zmiany w potrzebach transportowych mieszkańców. Skala i zakres potrzeb transportowych na obszarach wiejskich są zróżnicowane. Dla części osób miejsce zamieszkania nie jest miejscem pracy i edukacji. Nie jest również miejscem zaspokajania potrzeb związanych ze zdrowiem czy zakupami lub też możliwość ich zaspokajania jest ograniczona. Ograniczenia te są ważnymi przesłankami, skłaniającymi do poszukiwania możliwości zaspokojenia takich potrzeb na innych obszarach (przede wszystkim miejskich), a to wymaga przemieszczania się. Transport publiczny, co potwierdziły przedstawione w artykule badania, jest ważną determinantą zaspokajania potrzeb społecznych i gospodarczych mieszkańców obszarów wiejskich. Główne z nich są związane z pracą i edukacją, natomiast brakuje właściwej oferty usług transportowych związanych z zakupami oraz w celach zdrowotnych.

Słowa kluczowe: publiczny transport zbiorowy, obszary wiejskie, potrzeby transportowe

Urszula Motowidlak
Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Uniwersytet Łódzki


Streszczenie
Artykuł jest poświęcony prezentacji aktualnych dylematów polityki Unii Europejskiej dotyczących rozwoju konkurencyjnego i niskoemisyjnego transportu w kontekście realizacji zasad dobrego rządzenia (good governance). W pierwszej części artykułu omówiono wybrane założenia koncepcji współrządzenia (public governance), mające odzwierciedlenie w polityce transportowej Unii Europejskiej. Następnie dokonano oceny obecnego stanu rozwoju transportu Unii Europejskiej. Ocena konsekwencji wzrostu popytu na transport potwierdziła potrzebę efektywnej realizacji strategii na rzecz rozwoju niskoemisyjnego transportu. Podkreślono, że wdrażanie założeń koncepcji public governance może stanowić nowatorskie rozwiązanie w zakresie zarządzania skomplikowaną siecią powiązań i koordynacji polityk na wszystkich szczeblach, wspierając przejście transportu do modelu gospodarki niskoemisyjnej
o obiegu zamkniętym. Zwrócono jednak uwagę na potrzebę kontynuacji badań nad oceną skuteczności i efektywności realizacji zasad good governance.

Słowa kluczowe: polityka transportowa, transport niskoemisyjny, koncepcja public governance, paliwa alternatywne, niskoemisyjny transport miejski

Ryszard Rolbiecki, Krystyna Wojewódzka-Król
Wydział Ekonomiczny, Uniwersytet Gdański


Streszczenie
Obecnie w Polsce obsługa portu morskiego w Gdańsku jest zdominowana przez transport samochodowy. Przewozy transportem wodnym śródlądowym w relacjach z tym portem mają jedynie charakter sporadyczny. Droga wodna Wisła, zwłaszcza na odcinku z Gdańska do Warszawy, ma potencjał, aby być ważnym ogniwem systemu transportowego na zapleczu portu w Gdańsku. Zasadniczym celem artykułu jest wskazanie najkorzystniejszego sposobu zagospodarowania drogi wodnej dolnej Wisły. W sytuacji, gdy pojawiają się różne opinie na temat sposobu nadania funkcji transportowej drodze wodnej na dolnej Wiśle, ważne jest, aby wzorować się na doświadczeniach międzynarodowych w przedmiocie rozwoju dróg wodnych. W artykule przedstawiono aktualne problemy rozwoju dróg wodnych w Niemczech, obecny stan transportu na zapleczu portu Gdańsk oraz wskazano na uwarunkowania zagospodarowania Wisły na odcinku Gdańsk–Warszawa. Można wnioskować, że zagospodarowanie dolnej Wisły jest uzasadnione, a najlepszym rozwiązaniem jest jej kaskadyzacja, gdyż tylko taki wariant zapewni tej drodze wodnej parametry klasy międzynarodowej, w efekcie skuteczne włączenie jej w system transportu na zapleczu portu morskiego w Gdańsku.

Słowa kluczowe: port morski Gdańsk, zaplecze portu, śródlądowe drogi wodne, dolna Wisła, stopień wodny, połączenie Dniepr–Wisła

Danuta Rucińska
Wydział Ekonomiczny, Uniwersytet Gdański


Streszczenie
Porty lotnicze i ich otoczenie powinien cechować harmonijny rozwój, ukierunkowane zagospodarowanie oraz funkcjonalna integracja wspólnie użytkowanej przestrzeni. Idea ta wynika również z koncepcji społecznie odpowiedzialnego biznesu (corporate social responsibility – CSR), stanowiącej o uwzględnianiu interesów społecznych, problemów środowiskowych i wielokierunkowej relacyjności powiązań. Wzrost ruchu lotniczego jest stymulatorem rozwoju gospodarczego, w tym gałęziowej infra i suprastruktury oraz komplementarnych elementów zagospodarowania otoczenia portów lotniczych. Niestety, generuje też niepożądane skutki środowiskowe poza terytoriami, do których zarządcy lotnisk posiadają tytuły prawne. Szczególną niedogodnością jest nadmierny hałas lotniczy, który w wielu przypadkach stał się podstawą ustanowienia obszarów ograniczonego użytkowania (OOU) – geograficznie (przestrzennie) i prawnie wyodrębnionych stref ochronnych terenów narażonych na dyskomfort, na których dotychczasowe rozwiązania techniczne, technologiczne i organizacyjne nie zaowocowały pożądanymi standardami jakości środowiska akustycznego. OOU zabezpieczają interesy portów lotniczych i innych użytkowników tych obszarów. Dynamiczny rozwój transportu lotniczego w Polsce, wzrost mobilności lotniczej społeczeństwa, rozbudowa stref okołolotniskowych i narastająca uciążliwość akustyczna uzasadniają zainteresowanie tą problematyką. W opracowaniu skoncentrowano rozważania na prezentacji portu lotniczego jako stymulatora wzrostu aktywności społeczno-gospodarczej, źródła konfliktów środowiskowych i podstawy regulacji ich ograniczeń, potwierdzając je przykładem Portu Lotniczego Gdańsk im. Lecha Wałęsy. Podstawę metodologiczną opracowania stanowią autorskie, systematyczne i jawne obserwacje bezpośrednie w długim okresie oraz studia dokumentacji i literatury z zakresu analizowanej problematyki.

Słowa kluczowe: port lotniczy, obszar ograniczonego użytkowania

Dariusz Tłoczyński
Katedra Rynku Transportowego, Uniwersytet Gdański


Streszczenie
Celem badań podjętych w artykule jest ocena dostępności transportowej portu lotniczego. W oparciu o przedstawiony cel określono trzy elementy ją kształtujące: airport links, accessibility oraz connectivity. W artykule wykorzystano studium przypadku – Portu Lotniczego Gdańsk. Wybór portu lotniczego jest nieprzypadkowy, gdyż w ostatnim okresie odnotował on dużą dynamikę ruchu, jest położony w północnej części Polski, pełniąc tym samym rolę hubu dla połączeń skandynawskich oraz jest bazą lotniczą dla kilku operatorów. Analizie poddano także możliwości dojazdu do lotniska pasażerów oraz wykorzystania przez nich różnych kombinacji połączeń z wykorzystaniem głównych europejskich portów hubowych. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono wzrastający udział przewozów kolejowych w obsłudze portu lotniczego. Gdański port lotniczy posiada dużą dostępność do regionów, wskazano trzy najważniejsze kierunki. Natomiast pasażerowie realizujący podróż kontynentalną wybierają przewoźnika, zwracając uwagę na wiele czynników wpływających na usługę przewozową.

Słowa kluczowe: dostępność transportowa, airport links, accessibility, connectivity, Port Lotniczy Gdańsk

Robert Walasek
Wydział Zarządzania, Katedra Logistyki, Uniwersytet Łódzki 


Streszczenie
Celem opracowania jest przedstawienie znaczenia interoperacyjności europejskiego transportu towarowego z uwzględnieniem wskazań i ograniczeń do jego stosowania, wynikających z polityki transportowej Unii Europejskiej (UE). W artykule zaprezentowano istotne kwestie związane z działaniami UE na rzecz zwiększenia konkurencyjności intermodalnego transportu towarowego względem innych gałęzi transportu. Na przykładzie danych statystycznych i ich porównań przedstawiono liczne korzyści, w tym: korzyści środowiskowe, emisyjne, jak również korzyści skali związane ze zrównoważonym rozwojem ekonomicznym, społecznym i terytorialnym wszystkich państw członkowskich UE. Przedstawione zostały również czynniki hamujące interoperacyjność europejskiego transportu intermodalnego oraz działania, które te czynniki mają ograniczyć, m.in.: wyrównanie poziomu infrastrukturalnego państw członkowskich, stworzenie wspólnego zarządzania przepływami towarowymi na terytorium UE oraz tworzenia partnerstwa wschodniego.

Słowa kluczowe: transport, transport intermodalny, konkurencyjność, interoperacyjność, polityka transportowa

Elżbieta Załoga
Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług, Uniwersytet Szczeciński


Streszczenie
Różnorodne współczesne wyzwania cywilizacyjne, a zwłaszcza masowe migracje, terroryzm oraz cyberprzestępczość wywołują potrzebę podnoszenia stanu bezpieczeństwa transportu oraz ochrony jego użytkowników. Szczególnej ochrony wymaga publiczny transport zbiorowy i ta część jego użytkowników, którzy są bardziej wrażliwi na wszelkie zakłócenia procesu przemieszczania się, a więc ludzie starsi. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na problem bezpieczeństwa i ochrony pasażerów kolei w kontekście postępującego procesu starzenia się społeczeństwa europejskiego oraz towarzyszących temu ograniczeń mobilności. Dokonano przeglądu pojęć z zakresu bezpieczeństwa i ochrony pasażera, przedstawiono stan bezpieczeństwa pasażerskich przewozów kolejowych w UE, zmiany w strukturze demograficznej społeczeństwa UE oraz wskazano kierunki zmian regulacji sprzyjające lepszej ochronie osób starszych podczas podróży koleją. Wykorzystano dorobek naukowy, raporty i opracowania statystyczne, a także regulacje Unii Europejskiej w przedmiocie badań. Skoncentrowano się na zjawiskach zachodzących w UE.

Słowa kluczowe: bezpieczeństwo i ochrona, pasażerski transport kolejowy, mobilność, osoby starsze i z niepełnosprawnością